* H. Haenen, Ubuntu en Nelson Mandela, Afrikaanse filosofie van verzoening

 

 

 

 

 

Budel, Damon, 2016

296 p., ISBN 9789460362248, € 34,90

 

 

inhoudachterflap

 

PVV-politicus Martin Bosma heeft zich in zijn boek Minderheid in eigen land (2015) uitgebreid met Zuid-Afrika bezig gehouden en Nelson Mandela en het African National Congress (ANC) veel naars toegeschreven.

Gelukkig is Bosma’s boek door recensenten deskundig gefileerd, wat overigens niet wil zeggen dat er best vraagtekens te plaatsen zijn bij de anti-apartheidsstrijd en bij anti-apartheidsstrijdstrijders. En dit in Zuid-Afrika als ook in Nederland.

Het is daarom leuk dat Henk Haenen in zijn boek over Ubuntu de ANC-voorman Nelson Mandela (1918-2013) ook als mens van ‘vlees en bloed’ wil opvoeren, dat wil zeggen niet zonder feilen en falen.

Zo wil Haenen hem tonen als bron van inspiratie, niet tot mythe verheffen. Daar blijkt dat Nelson Mandela voor de strijd tegen de apartheid, voor het einde ervan in de jaren ’90, een onschatbare rol heeft gespeeld.

Ubuntu is dus de sleutel tot Mandela, die van 1994 tot 1999 president van Zuid-Afrika was. Zelf omschreef Mandela die levensfilosofie met een parabel. Hij vertelde hoe, in zijn jeugd, een reiziger in een dorp zou stoppen en niet om water of drinken hoefde te vragen. Zodra hij of zij halt hield, dan kreeg die reiziger het meteen toegestopt.

Ubuntu is een blijk van respect, zorg en hulpvaardigheid voor het individu die in een gemeenschap ingebed ligt. Persoonlijke verrijking wordt niet afgekeurd, maar hier – als ook bij vele andere levensbereiken – stelt zich de vraag, wat iemand al doende voor zijn of haar gemeenschap doet of kan doen.

Haenen heeft Mandela’s biografie geschreven in het licht van Ubuntu en hoe het in verschillende fasen van zijn leven een beslissende rol speelde. Ook al valt over de uitkomsten te twisten – meest zichtbaar werd die levensfilosofie in het verzoeningsproces in Zuid-Afrika dat onder het presidentschap van Nelson Mandela op gang werd gebracht.